Sommige boeken en hun auteurs die indruk op je maken nestelen zich als vriend of vijand blijvend  in jouw ziel. Je kunt er steeds een innerlijke dialoog mee voeren. Schrijvers van fictie (ik heb het dan meestal over het genre “literaire thriller”) hebben door hun literaire vrijheid een enorm voordeel, voornamelijk als het om een esoterisch thema gaat: door hun grenzeloze fantasie kunnen ze dikwijls een oplossing aanreiken die auteurs van non-fictie niet durven uiteenzetten, want dan zou men hen teveel aan fantasie als verwijt aanwenden dat ze naast de academische pot plassen. Het getal vijf uit de titel is hier louter figuurlijk gebruikt, de besproken werken dienen als aanleiding om een onderwerp verder uit te diepen, waarbij ik ook naar andere boeken verwijs. 

1 Andersen     Charles Lewinsky

 

In een vorig artikel argumenteerde ik dat het ernstig parapsychologisch onderzoek naar reïncarnatie volledig werd verdrongen door het dubieuze domein van regressietherapeuten. Het begon met Helen Wambach, psychologe aan de JFK universiteit Californië, die onder hypnose duizenden mensen vorige levens liet ervaren (“de mens heeft vele levens”  1978). Een onbetrouwbare methode, want enerzijds lonkt het valse herinneringssyndroom om de hoek, anderzijds vertelt men onbewust wat de hypnotiseur wil horen. Het op causaliteit steunende begrip karma werd grondig ontleed, soms nam dit groteske vormen aan. Zo werd iemand doof geboren omdat hij in een vorig leven het gezaag van zijn vrouw niet kon aanhoren en er niet op reageerde. Helen wou tevens aantonen dat door de diverse reïncarnaties het individu steeds intelligenter werd , een groter moreel besef verwierf en zich daardoor altruïstischer tegenover de wereld gedroeg. We zouden dus in de allerbeste der werelden moeten leven. Die uiterst positieve benadering van reïncarnatie staat in schril contrast met de opvatting van grote filosofen (van Pythagoras tot de gnostici) dat reïncarnatie op een negatieve wijze de mens opnieuw aan de verwerpelijke stoffelijke wereld verbindt en dat men metafysisch nu juist moet trachten te ontsnappen aan het verraderlijke rad van reïncarnatie. Hier bestaat de band tussen diverse levens niet uit ethisch karma, maar louter uit gehechtheid aan stoffelijke geneugten , met seksualiteit als hoofdmoot. Zonder karma bestaat er geen kosmische gerechtigheid , argumenteert men dikwijls. Maar gerechtigheid is een menselijk begrip dat men foutief op het kosmisch gebeuren projecteert. Eind zeventiger en tachtiger jaren verschenen heel wat bestsellers over reïncarnatie, het onderwerp werd zelfs een hype. Nergens was er sprake van verificatie , sensationele verhalen werden gretig gelezen, zoals die man met ejaculatieproblemen die in een vorig leven als slaaf in Amerika onder zweepslagen moest  vrijen om zoveel mogelijke gratis slaafjes te verwekken. Veel katholieken ontwaarden in het begrip

karma hun rechtvaardige God en geloofden hoopvol in de geruchtenmolen dat kardinaal Danneels een positieve benadering van reïncarnatie voorbereidde. Op Kerstmis 1990  boorde de toen geliefde kardinaal die hoop de grond in door zijn publicatie “Christus of de Waterman ?”, waarin hij grondig die in zijn ogen ketter-se opvatting verwierp : “de dood is een eenmalig gebeuren : de eenmalige over-stap naar een definitief leven”. Later formuleerde hij het nog krachtiger : “God geeft de mens geen tweede kans”. Nochtans gaf hijzelf steeds een tweede kans aan pedofiele priesters die onder zijn hoede stonden.

Het was dan ook voor mij een verademing “Andersen” (2017) van de bekende en door zijn  virtuoze stijl bewonderde Zwitserse auteur Lewinsky te lezen met een uiterst originele benadering van reïncarnatie. Een totaal nieuwe visie en deze maal niet vanuit academische hoek. Grieken die waren ingewijd door een mys-terieschool wisten dat de rivier Lethe diende om zielen die reïncarneerden hun vorige levens te laten vergeten. Maar bij Jonas liep iets mis , het kosmisch uitwis-singsprogramma is dus niet feilloos, want de Lethe wiste de verkeerde persoon-lijkheid uit. In een vorig leven was Jonas als fervent nazi een meester in martel-praktijken. Om te ontsnappen aan internering aan het einde van de oorlog nam hij een andere persoonlijkheid aan, die van Damien Andersen, een arme melk-veehouder. Het lukte. Bij een nieuwe reïncarnatie als Jonas werd echter enkel die valse persoonlijkheid uitgewist. In de baarmoeder denkt de foetus dat hij overle-den is en herinnert zich nog perfect alles. Hij denkt dat hij in het hiernamaals in een gevangeniscel zit en verwacht ieder ogenblik folteraars. Het besef van een nieuw leven ontwaakt slechts na de geboorte en als kind, met volledige herinner-ingen aan zijn vorig gruwelijk bestaan,  probeert hij op alles te reageren als een kind, maar denkt en plant als een volwassene. Als baby ligt hij het liefst op kran-ten, zo kan hij met afschuw lezen hoe ver de denazificatie in Duitsland is doorge-drongen. Hij besluit twaalf jaar te wachten vooraleer zich als volwassene te ge-dragen. Zijn grootmoeder uit haar verbazing over de intelligentie van haar klein-kind en onbesuisd  meldt ze hem dat ze de indruk heeft dat hij zich als volwas-sene gedraagt. Hij vreest dat ze de waarheid achterhaald heeft en vermoordt haar door haar onder een tram te duwen, hetgeen uiteraard als een ongeluk wordt beschouwd. Hij blijft dus hetzelfde smeerlapje, nog steeds door folteringen geobsedeerd. Dit is maar een zeer summiere samenvatting, want het geniale boek bevat nog heel wat verrassende plotwendingen. Maar nergens vinden we iets van vergelding of catharsis terug. Vaarwel dus begrip karma. 

Het absolute meesterwerk van Carlos Castaneda vind ik nog steeds “de vlucht van de adelaar”, uit 1981 in vertaling van Simon Vinkenoog. De adelaar staat hier als symbool van een alles opslorpende kosmische entiteit aan wie ieder overle-dene al zijn ervaringen moet afgeven. De totaliteit van menselijke ervaringen maakt de adelaar machtiger. Over Castaneda heb ik het uitgebreid in een vol-gend artikel. Maar dit concept lijkt me perfect toepasselijk op reïncarnatie. Denken we maar aan Stevenson met zijn baanbrekende onderzoeken naar spon-tane herinneringen aan vorige levens. Ontelbare levens blijkbaar zonder enige verband, met meestal korte tussenperiodes. Hier meen ik de bedoeling te ontwa-ren om het ego zo talrijk mogelijk aardse ervaringen te laten meemaken zodat  het beter gewapend wordt om aan de uitdagingen van een nieuw bestaan te weerstaan. Reïncarnatie als een psychisch equivalent van de biologische evolutie dus.

Nogmaals : vaarwel karma. De grote filosofen tot aan de gnostici wisten het reeds, reïncarnatie staat volledig in functie van de stoffelijke wereld. Pas later laten heel wat esoterici diezelfde reïncarnatie een hoger spiritueel doel dienen. 

2 De Offers    Jeroen Windmeyer

  

Toen ik als hulptoezichter in het Gravensteen te Gent werkte heb ik me een tijdje opgesteld in de ridderzaal, want in functie van één van zijn fameuze projecten had de legendarische Jan Hoet de belangrijkste Gentse gebouwen met een hedendaags kunstwerk opgesmukt. In die ridderzaal hing een tekening van een Zuid-Amerikaanse kunstenaar. Werkelijk leuk provocerend, totaal in de lijn van Hoet’s voorkeur. Een indiaans meisje was tussen twee bomen naakt vastgebonden, beentjes gespreid. Voor haar stond een katholieke geestelijke vroom te lezen uit een bijbel, terwijl hij haar penetreerde. Als een bezoeker ver- 

ontwaardigd protesteerde gaf ik met binnenpretjes steeds hetzelfde antwoord: als je niet tegen de waarheid kunt mag je steeds klacht neerleggen aan de balie. In het kielzog van de moordende en verkrachtende Spaanse conquistadores ver-schenen Spaanse geestelijken met de bijbel in de hand. Hun zogenaamde evan-gelisatie van de afgedwaalde zieltjes van de precolumbiaanse beschavingen ging ook dikwijls met ongezien geweld gepaard. Ik heb nooit begrepen dat ze er nog in geslaagd zijn ook, want die indianen hebben relatief vlug de katholieke kerk om-armd. Na het lezen van de laatste thriller van Jeroen Windmeyer (de offers) be-greep ik het maar al te best.

Windmeyer wordt heel terecht de Dan Brown van de Lage Landen genoemd. Hij is antropoloog  en tevens godsdienstleraar ,een ideale mix om in de voetsporen van Dan te treden. Als niemand anders  kent hij de zwakheden en innerlijke tegenstellingen van zowel katholieke en protestantse leerstellingen en combi-neert hij die voor het eerst (zijn vorige werken speelden zich af in zijn geboorte-stad Leiden) met de precolumbiaanse cultuur in Bolivië nabij Tiwanaku , een toe-ristische pleister die hij als zijn broekzak kent. Tiwanaku (nabij het Titicacameer) was het cultureel centrum van de Wari (voorlopers van de Inca's); 

Met zijn imposante tempel met gouden versieringen, zijn drietal piramides en zijn monolithische zonnepoort moet het een onvergetelijke indruk gemaakt hebben op de indianen. Hier brachten ze hun menselijke offers op een rituele wijze aan hun goden, voornamelijk aan hun oppergod Viracocha. De pre-inca's moesten vechten tegen ongenadige natuurelementen : droogte in de zomer en vorst in de winter (hoog gelegen gebied), allebei nefast voor de oogst. De aarde, onder de hoede van hun oppergod, moest door de rituele offers gunstig gestemd worden. Windmeyer legt nu in zijn thriller grondig het verband tussen de precolumbiaan-se offers en het idee van het menselijk offer in het christendom. Toen de india-nen de geestelijken enthousiast hoorden uiteenzetten dat de christelijke God zijn zoon Christus geofferd had waren ze één en al oor. Dit paste volledig in hun religie die al spoedig een unieke mix werd van precolumbiaanse religie en chris-tendom, met heiligen en hun attributen die naar beide religies verwezen. De Spaanse geestelijken konden niet anders dan dit lijdzaam aanzien, anders zou-den ze hun greep op de indianen verliezen. Soms neemt de spanning van de thriller wat af doordat onze antropoloog iets te uitgebreid ingaat op de opmerke-lijke overeenkomsten tussen de offerdood van Christus en die van geofferde die-ren en mensen. Als voorbeeld een indiaans dieren- of mensenoffer : de halsslag-ader van het dier (of kind!) werd doorgesneden, het bloed en de levenssappen stroomden naar buiten (maar een van de soldaten stak een lans in zijn zij en meteen vloeide er bloed en water uit), van het geslachte dier werd alles verorberd (dit is mijn lichaam dat voor u gegeven wordt), alle indianen verzamelen zich rond het gebrachte offer (rond het kruis stonden soldaten... vrouwen...mensen uit het volk). Niet enkel de priesterstand werd voor de offerdood verantwoordelijk geacht, iedere indiaan droeg verantwoordelijkheid. De schrijver verwijst dan ook zeer toepasselijk naar de spiritual die Amerikaanse zwarten in de kerk zingen : I was there when they crucified my Lord.

 

Ook Zuid-Amerikaanse mythologische wezens komen aan bod. Zo bijvoorbeeld de kharisiri, een kwaadaardige mens (blank, groot en blond !) die nietsvermoe-dende indianen vermoordt , zijn slachtoffers in stukken snijdt om ze kannibaals te gebruiken. Zo ook de beruchte  geitenzuiger of chupacabra, ook in de ufologie een bekend en veel waargenomen entiteit, die niet enkel bloed uit geiten zuigt, maar zich uitzonderlijk ook aan mensen laaft. De geniale wijze waarop deze wezens in het plot (ook hier grijpen 3 kinderoffers in het hedendaagse Bolivië plaats) worden verweven en de subtiele (nooit expliciete , dus niet kwetsende) wijze waarop naar de katholieke eucharistie wordt verwezen maken van die thriller een waar pareltje. 

Werkelijk fascinerend is de proloog van het boek. Een vader leest uit de bijbel het overbekende verhaal van Abraham die zijn zoon Isaac wil offeren, aan zijn zoontje voor. Je weet wel, een engel komt tussenbeide en laat een ram slachten. Het jongetje is bang en smeekt dat het toch goed gaat komen met de jonge Isaac. Vader maant hem aan tot geduld en verzekert dat het bijbelse verhaal een happy end krijgt. Maar als hij de laatste zin voorleest raakt hij in opperste verwarring en zijn zoontje wordt allerminst getroost. Oordeel zelf : Toen keerde Abraham terug tot zijn knechten, en zij gingen tezamen op weg naar Berscha, en Abraham woonde te Berseba. 

De vader troost zijn zoontje  door te veronderstellen dat de schrijver vergeten heeft Isaac te vermelden. Windmeyer suggereert nu dat Isaac toch geofferd is door de vader zich te  laten afvragen wat Abraham nu toch met zijn zoon heeft gedaan. In elk geval , de bijbel vertelt verder dat later Isaac met Rebecca huwde en Jacob hun zoontje was. Trouwens, ze werden begraven (samen met Abraham en zijn vrouw Sara ) te Hebron in de grot van de patriarchen in de huidige Weste-lijke Jordaanoever. Ging Windmeyer te kort door de bocht ? Anderzijds geloof ik niet dat de bijbel zo maar iets vergeet te vermelden. Dus heb ik maar het vervolg van het verhaal in het boek der boeken grondig gelezen. Slechts één detail viel me op.  Een tweede maal (Genesis, vers 36) wordt de geboorte van Isaac vermeld : En Sara, de vrouw van mijn heer, heeft mijn heer een zoon gebaard, nadat zij oud geworden was. Waarom die herhaling ? Zou een tweede maal Isaac verwekt zijn ? Dit is wel heel kort door de bocht. Of is het mogelijk dat Jahweh Isaac tijdelijk lich-amelijk tot zich genomen heeft , zoals in de merkaba mystiek ?

Is er een kabbalist in de zaal ? 

3. Het Instituut     Stephen King

 

Het klinkt uiterst cynisch, maar nine eleven was een godengeschenk voor twee groepen mensen: enerzijds de George Bush administratie en anderzijds de lui die hun medemensen willen overspoelen met complottheorieën en zo een nieuwe soort religie creëren met banvloeken incluis. Alhoewel ze het nog steeds ontken-nen plande de Amerikaanse regering lang voor nine eleven een militaire interven-tie in Afghanistan. Na die fatale aanslag kregen ze plots van de bevolking een carte blanche en werd het militair ingrijpen met luid applaus onthaald. Uiteraard hadden deze maal de bedenkers van complotten het niet moeilijk. Voor grondige analyses van pro en contra verwijs ik naar de talrijke artikelen op internet. 

Heel kort samengevat. Heel logisch ontstonden die eerste theorieën (Amerika had alles zelf in scene gezet) in de Arabische landen. Maar tot ieders verbazing volgden de Amerikanen. De meest fantastische beweringen bleven beperkt tot enkele onverbeterlijke fanatici : ufo's, een hologram, aanwending van Tesla ener-gie. Maar ongeveer 42 procent van de Amerikanen bleven vasthouden aan de twee overgebleven scenario's: de Amerikaanse regering was bij voorbaat van alles op de hoogte maar liet gebeuren (nummer 1), ze staken in het geheim een handje toe door bij voorbaat explosieven aan te brengen ( nummer 2). We beper-ken ons tot de WTC gebouwen. Het belangrijkste argument was dat de stalen constructie van de 3 gebouwen niet kon instorten door de hitte van cerosine en dat diverse getuigen explosies hadden gehoord. Ook belangrijke architecten slo-ten zich hierbij aan. Over het instorten van WTC 7 werd heel weinig informatie doorgegeven , meer nog : de BBC zou beelden hebben getoond van die instorting voor het gebeurde. Jane Standley, aanwezige BBC journaliste tijdens de feiten had de paniekerige bewering van een toeschouwer geloofd dat WTC 7 ingestort was (in feite brandde het alleen) en dit medegedeeld. Kijkers zullen inderhaast opgenomen beelden van de instortende overige torens hiermee verward heb-ben. Ze bood achteraf uitgebreid haar excuses aan. Onder invloed van de kriti-sche massa die een beroep deed op the freedom of information act werd een grondig objectief (sommige critici betwisten die objectiviteit – terecht of ten on-rechte – nog steeds) onderzoek ingesteld. Alles beek logisch te verklaren. Bij ver-hoging temperatuur verzwakt de metalen constructie van de torens, die con-structie werd trouwens aan de hoeken van het gebouw bevestigd, als het ijzer breekt gaan de hoeken breken zodat de diverse verdiepingen in volgorde naar beneden storten. Wat ons voor dit artikel meer interesseert is de mening hier-over van Umberto Eco in zijn postuum verschenen boek : “op de schouders van reuzen.” In twee magistrale romans had hij reeds complottheorieën ontmaskerd. Zo richtte hij in “de slinger van Foucault” en “de begraafplaats van Praag” zijn pij-len op respectievelijk de geheimen van de tempeliers en de beruchte “protocol-len van Zion”. In het hoofdstuk “het complot” uit voornoemde bundel brengt hij een laatste maal  complottheorieën onder zijn scherpzinnige aandacht. Zo ook nine eleven. Een complottheorie kan slechts aanspraak op enige waarheid maken als er klokkenluiders verschijnen, is zijn stelling. Om een aanslag op de Towers te ensceneren (door alles te laten gebeuren of er bij voorbaat explosieven te plaat-sen) moeten er duizenden mensen worden ingeschakeld en hij vindt het uitgeslo-ten dat niemand van hen uit de biecht klapt, al was het maar uit gewetenswroe-ging of zelfs uit winstbejag, want aan de onthulling van een wereldschokkend ge-heim is er altijd een enorme som geld verbonden. 

Ik geloofde Eco onvoorwaardelijk tot ik de laatste , hier letterlijk beklijvende ro-man van de alom bekende Stephen King las “het Instituut”.

De veelschrijver King werd oorspronkelijk door literaire recensenten nogal min-achtend benaderd.

Men vond het maar goedkope horror. De laatste jaren (na een ontwenningskuur ?) veranderde men het geweer van schouder en kreeg hij lovende kritieken voor zijn literaire begaafdheid. Men sprak zelfs over meesterwerken in de hedendaag-se Amerikaanse literatuur. En inderdaad, zijn “het instituut” grijpt je naar de keel en bezorgt je zelfs nachtmerries. Het blijft in je ziel kleven.

Paranormaal begaafde kinderen (zowel op gebied van telepathie of telekinese) worden ontvoerd en hun ouders worden vermoord. Dit gebeurt in geheel Ame-rika. De kinderen komen terecht in een “instituut” in Maine met de blijkbare be-doeling hun paranormale gaven te verhogen. Hen wordt wijsgemaakt dat alles maar tijdelijk is en ze spoedig naar huis mogen terugkeren. Over de moord op hun ouders worden ze in onwetendheid gelaten. De intense ontwikkeling van hun gaven gaat gepaard met een pervers systeem van beloning en straf. Als je meewerkt krijg je muntjes voor een automaat, anders wacht een wrede straf. King schrijft zo indringend dat je je met de kinderen identificeert en hun lot het jouwe wordt. Het instituut bevindt zich in de zeer ruwe staat Maine, grenzend aan Canada. Het grootste gedeelte van de staat bestaat uit uitgestrekte bossen. Ontsnappen is zo goed als uitgesloten. Het instituut bestaat uit een Voorkant (hier worden de paranormale gaven ontwikkeld) en een Achterkant (hier worden ze aangewend voor sinistere doeleinden). De Achterkant is de ware hel waarvan de zuivere horror meedogenloos wordt beschreven. De kinderen moeten met hun gezamenlijke paranormale gedachtekracht individuen op afstand trachten te doden die op een scherm verschijnen. Dit lukt. De kinderen degenereren tot ziel-loze, afgestompte robotten die enkel nog een griezelig ronkend geluid horen en dan sterven of worden afgemaakt. En toch gebeurt het ongelooflijke, ze komen in opstand en het lukt. Door geniale plotwendingen kan King het ongelooflijke toch waarmaken. Wat er dan gebeurt is nu juist belangrijk voor onze stellingname : een soort schaduwregering (een belangrijk element in complottheorieën ) is toch mogelijk. Iedere deelnemer eraan werd door hersenspoeling op het hart gedrukt dat afhaken of terugkrabbelen onherroepelijk onmogelijk is, zelfs tot de dood kan leiden. Via zwarte budgetten worden ze rijkelijk vergoed , maar als ook maar iets uitlekt krijgen ze geen enkele bescherming. De officiële overheid weet dan hoege-naamd van niets en een strenge gerechtelijke vervolging krijgt de vrije hand. Dergelijke medewerkers bevinden zich in alle lagen van de maatschappij. Als het hoofdpersonage weet te ontvluchten zijn dergelijke infiltranten zijn gevaarlijkste vijanden die hij nauwelijks kan ontlopen. Het sinistere plan komt uit, maar enkel kleine garnalen worden vervolgd, belangrijke leiders worden ongemerkt naar het buitenland versast.

Dit boek heeft mijn kijk op nine eleven beïnvloed. Dat het zou gebeurd zijn met medeweten van de overheid, maar gepland uit een dergelijke schaduwregering acht ik mogelijk. Maar daarom was het uiteraard niet zo. Trouwens van weinig belang, want de militaire Amerikaanse inmenging (Afghanistan en ook Irak) die erop volgde leidde tot een nooit geziene destabilisatie in die gebieden, nog ver-sterkt door de desastreuze buitenlandse politiek van Trump. Alles was verloren moeite.

Maar nog overtuigender is de eventuele werking van een schaduwregering in het ufogebeuren. Dit onder meer in een volgend artikel.

 

 

Wordt vervolgd.  

 

 

Tekst: Corry Geijsen                                                           Illustraties: Coucke Patrick