Sommige boeken nestelen zich aangenaam voor altijd in je ziel, je bent zelfs tevreden dat je ze bezit, want zo kunnen ze niet door vreemde handen bezoedeld worden.  Meestal heeft het iets te maken met leuke herinneringen. Zoals de onvolprezen thriller van Kevin Valgaeren “Seance” over Katie King. Bij het geboeid lezen welden onmiddellijk herinneringen op uit mijn parapsychologische wittebroodsmaan- den (weken is wel iets te kort) toen ik mijn eerste voordrachten gaf. Van skepsis was nog geen sprake, ik verslond alleen pro- parapsychologische werken en kon bijvoorbeeld feilloos citeren uit boeken van Tenhaeff. Het klonk toen ongeveer zo: "De hoogdagen van het spiritisme speelden zich af in de tweede

helft van de negentiende eeuw. Veel ophef maakte toen het ectoplasma dat als een koude en licht uitstralende geheimzinnige mistige stof uit de lichaamsholten van mediums, meestal vrouwen, tevoorschijn kwam. (gegiechel in de zaal). Dit plasma vertoonde verschillende dichtheidsvormen tot het onder invloed van de zich manifes-terende geesten de vorm van lichaamsdelen aannam. Op dit gebied was Florence Cook wel het bekendste medium. Uit het plasma dat uit haar lichaam zweefde vormde zich uiteindelijk zelfs een aantrekkelijke vrouw van vlees en bloed met alles eraan: Katie King.  Katie vlijde zich zelfs verleidelijk op de schoot van mannen en kwade tongen (altijd handig om dit als spreker te zeggen, men kan je dan nooit verwijten dat je het zelf beweerde) beweerden zelfs dat een onderzoeker (ik vermeldde nog niet de naam Crookes) seks met haar had. Algemene  hilariteit in de zaal ,een vrouw verliet die zelfs woedend. Tijd om in te grijpen en wat ik toen wat hoogmoedig als een troefkaart beschouwde boven te halen. Het luidde ongeveer als volgt: ik begrijp maar al te goed jullie afwijzende, spottende houding ,die is zelfs zeer logisch. Toen het geval Katie King de Londense krantenkoppen haalde reageerden veel Engelse geleerden op dezelfde manier. De schei-kundige William Crookes beschouwde het als zijn wetenschappelijke plicht het fenomeen onder de loep te nemen om “indien mogelijk het bedrog en de wandaden van de oplichters aan het licht te brengen”. Hij nodigde prompt Florence Cook bij hem thuis uit voor zijn kritische experimenten en zij aanvaardde. Na grondige en lange observatie kwam hij tot de conclusie dat de fenomenen echt waren, in de victoriaanse wetenschappelijke wereld klonk dit als een donderslag bij heldere hemel .Nu was die Crookes wel een geleerde van wereldfaam. Hij ontdekte onder meer thallium (in feite rattengif, dit onthouden we) en ontwierp een buis waarin kathodestralen werden opgewekt. Hij was een voortreffelijk experimentator.  …… Het werd stil in de zaal…......                      Zo schreef Tenhaeff in zijn standaardwerk “het spiritisme”: zijn onderzoeken hadden Crookes ervan overtuigd dat een contact tussen deze wereld en die welke ons na de dood wacht mogelijk is.” Wat ik er niet bij vertelde was dat Tenhaeff met geen woord over Katie King repte, alsof hij wist dat er donkere onweerswolken boven die beruchte case hingen. Na al die jaren, als een soort laat berouw, wordt het dan ook tijd om eens te trachten alles op een zo objectief mogelijk rijtje te plaatsen.

Alles eens op een rijtje.

 

Bekijk eerst even de talrijke originele foto’s (op het internet) van Crookes en Katie King, de gematerialiseerde geest. Werkelijk fascinerend. Ze horen emotioneel bij mekaar. Net geen officiële foto’s van een verloving of een huwelijk. Wat je echter niet ziet zijn sentimentele gedichtjes die Crookes soms op de foto’s aanbracht. Net geen liefdesgedichtjes.  Florence Cook begon haar carrière als medium in 1871, pas vijftien jaar oud. Ze produceerde toen al ectoplasma in de vorm van handen die voorwerpen verplaatsten.  Een weinig later leerde Crookes haar kennen en het klikte onmiddellijk tussen hen, hij vond haar lief en mooi. Maar zijn wetenschappelijke belangstelling ging toen bijna uitsluitend uit naar Daniël Home,

nog steeds beschouwd als het grootste medium aller tijden, met wie hij talrijke experimenten uitvoerde. Hij raakte overtuigd van het spiritisme. In 1872 woonde Crookes voor het eerst een seance bij met Florence waarbij Katie King verscheen, ook hier raakte hij overtuigd van de echtheid van de fenomenen. Het volgend jaar echter (9 december) ging er een schokgolf door de Londense spiritistische wereld. Krantenkoppen meldden dat Katie King was ontmaskerd. William Volcman had tijdens een seance Katie bij haar middel gegrepen en die had zich hevig verzet. Nu moet je weten dat tijdens de seances Florence vastgebonden zat (om bedrog te vermijden), maar door een gordijn door het publiek niet kon gezien worden. Het licht werd vijf minuten gedoofd en daarna opende men het kabinet waar men het medium vastgebonden kon zien. Florence Cook en Katie King zijn één en dezelfde persoon blokletterden de kranten en het tijdschrift “The Spiritualist” verloor heel wat abonnees. In feite betrof het ook een geval van spiritistische concurrentie, want de vrouw van Volcman was eveneens een medium die beweerde als geleidegeest… Katie King te hebben.  En toen greep William Crookes in en nodigde Florence uit om bij hem thuis de seances voort te zetten, niet om het bedrog definitief te bevestigen maar om haar van alle blaam te zuiveren .Dient ook nog vermeld dat de vrouw van Crookes manlief steunde in zijn verdedigingen van Florence. In 1874 schreef Crookes zijn omstreden “Spiritistische Feiten” waarin hij Florence van elk bedrog vrijpleitte. 

Op 21 mei verscheen Katie voor het laatst.  Jaren verstreken en pas in 1893 trof een nieuwe onthulling de spiritistische beweging. Een zekere Francis Anderson nam contact op met de Londense Society for Psychical Research (nog steeds vernoemd als het meest respectabel parapsychologisch genootschap ooit) en beweerde dat hij een relatie had gehad met Florence Cook die hem in een dronken bui bekende dat zij eveneens een relatie achter de rug had met Crookes en dat ze hem zelfs haar bedrog met Katie King had opgebiecht. Crookes wou hierover echter niets publiceren (schaamte voor zijn vrouw ?). Ondertussen was Florence gehuwd met een kapitein ter zee (Edward Corner) en dit zelfs in de woning van Crookes.  Alles lijkt dus te kunnen gereduceerd worden tot banale liefdesgeschiedenissen. Maar het is volgens mij zoals met de foto’s van Katie en William: niets is wat het lijkt.

Seance van Kevin Valgaeren.

Literair is de thriller van Valgaeren meesterlijk: het is consequent geschreven in de stijl van het victoriaanse Engeland van de 19de eeuw, het is alsof je Charles Dickens leest, maar zonder de storende en onnodige herhalingen en uitweidingen. In overeenstemming met die stijl uit die periode spreekt hij dikwijls de lezer rechtstreeks aan. Zo is er ook maar één uitgebreide beschrijving van een seance met Katie King. Een passionele vrijscène waarbij niets aan de verbeelding wordt overgelaten tussen de onderzoeker William Crookes en de geest Katie King wordt beschreven in  een archaïsch aandoende woordenschat. Zoiets alleen verdient volgens mij de nobelprijs literatuur ! Aanvankelijk houdt de auteur zich aan de historische feiten, maar dan vertelt hij zijn eigen verhaal. Dat vind ik wel iets spijtig, maar dit is zijn volste recht. Hij beschikt nu eenmaal over de onbeperkte literaire vrijheid. Een schrijver van artikelen is wel min of meer (soms ligt de nadruk wel op min !) gebonden aan de ongeschreven wet om zijn fantasie niet te veel de vrije loop te laten. De rationele ontknoping van het geval Katie King vind ik wel wat ontgoochelend, je voelt het reeds vlug aankomen: iemand die als twee druppels water op Florence Cook lijkt. Toch laat de schrijver de deur naar het paranormale open. Crookes vertelt zijn verhaal vanuit het hiernamaals en heeft het ook uitvoerig over beangstigende poltergeistfenomenen die de door hem vermoorde (door rattengif, jaja thallium) concurrent Volcman hem aandoet. Maar persoonlijk zag ik liever een bovennatuurlijke Katie King in de paranormale deuropening verschijnen, niet als de gematerialiseerde geest van een overledene, maar als iets of iemand anders. In zijn weinig gekende boek doet Zorab dit.

Zorab versus Nanninga.

 

De autodidact Zorab was, niettegenstaande hij beweerde dat Tenhaeff te weinig kritisch was, een volgeling van hem. In zijn 17 boeken nam hij bijna klakkeloos de stijl en gedachtegang van zijn leermeester over. Hij overleed in 1990 en zijn laatste werk “Katie King” verscheen merkwaardig genoeg eerst in het Italiaans. Als Tenhaeff het had over spiritistische mediums gebruikte hij te pas en te onpas het begrip dramatische splitsing van de persoonlijkheid. Dit laatste is een bekend fenomeen uit de psychopathologie waarbij door een traumatische ervaring zich secundaire, soms tertiaire persoonlijkheden ontwikkelen die in bepaalde omstandigheden de bestaande persoonlijkheid overnemen. Een totaal gewijzigde mimiek, taaluiting en gedragspatroon zijn dan het gevolg. Als dit dan ,althans volgens Tenhaeff, wordt aangevuld met telepathisch verworven kennis ben je als toeschouwer dikwijls overtuigd dat de geest van een overledene bezit neemt van het medium. Een rationele verklaring voor het spiritisme dus, niettegenstaande Tenhaeff altijd de mogelijkheid van beïnvloeding door gene zijde open liet. Maar nu maakte Zorab in zijn laatste boek wel een zeer rare bokkesprong: Katie King was dan in feite een secundaire persoonlijkheid van Florence Cook die zich tot een vrouw van vlees en bloed kon materialiseren. Met zijn bekende scherpe pen en snedige humor (ik hou er erg van) merkt de aartsskepticus Rob Nanninga in zijn bespreking van Zorabs boek op internet (veel concrete gegevens over het geval Katie King nam ik van hem over) dat dit wel het grootste mirakel was nadat Jahweh Eva uit de rib van Adam geschapen had. Zoals steeds blijft Nanninga eerlijk en bekent hij dat nog veel omtrent Florence onopgelost is. Doorheen het zelf opgetrokken mistgordijn van soms tot in het absurde doorgetrokken skepticisme kun je bij Nanninga toch nog een gevoel voor het ware geheim of mysterie ontwaren. Ook hier. Ergens in een verloren zin schreef Zorab dat door de zogenaamde bekentenis van bedrog Florence zich in een fraai daglicht probeerde te stellen. Terecht vraagt Nanninga zich af wat hiermee bedoeld wordt. Ik heb de indruk dat door de bekentenis Florence iets wou verbergen en verzwijgen. Ik meen te weten wat: namelijk de ware aard van Katie King. Maar daarvoor moeten we eerst naar het Engeland van…de achttiende eeuw.

The hell fire club.

 

Spilfiguur is hier sir Francis Dashwood (1708 – 1781), een vrij onbekende Engelse politieke figuur. Hij koesterde echter een intense esoterische wens: achter het mysterie komen van Griekse goden en nymfen en hun Romeinse equivalenten, want hij was ervan overtuigd dat door het toepassen van de juiste seksuele magie die entiteiten niet enkel konden worden opgeroepen (invocatie), maar daarna ook konden verschijnen en zelfs een menselijke gedaante aannemen (één van de praktijken van necromantie), met alle consequenties van dien. Eerst ondernam hij lange reizen naar hun heiligdommen, die zich toen allemaal in het Ottomaanse Rijk bevonden. Daarna werd het tijd voor de praktijk. De eerste seksueel magische rituelen speelden zich af in de door hem gekochte abdij van Medmenham, een oude cisterciënzerabdij.

In 1748 verhuisde hij zijn bizar magisch clubje naar een ondergronds tunnelstelsel van West Wycombe in Buckinghamshire, zuidoost Engeland .Eerst liet hij als een soort religieuze camouflage een gotische kerk bouwen (St. Lawrence Church) waaronder in het geheim het indrukwekkende en zeer uitgebreide grottenstelsel in kalksteen werd aangelegd: een ingewikkeld geheel van tunnels, kamers en zalen (de grootste was 20 meter hoog en 12 meter breed). Hier werden dan goden en nymfen aangeroepen om te verschijnen, onder meer Daphne en Flora, Venus en Dionysus en de vruchtbaarheidsgod Priapus. De meeste invocaties hadden plaats aan een onderaards riviertje , dat hij uiteraard de Styx noemde, in de innerlijke tempel, juist 90 meter onder de door hem geconstrueerde kerk. Ingehuurde prostituees namen het seksueel aspect van de magische rituelen voor hun rekening. Na zijn dood raakte dit alles in vergetelheid , althans dit is de officiële versie waar ik uiteraard niets van geloof. Nog dit, in die tijd belangrijke figuren uit de zowel  politieke als culturele wereld namen aan die sessies deel, met als twee bekendste de kunstschilder William Hogarth en Benjamin Franklin (sommigen beweren wel dat die enkel de grotten bezocht maar zich niet aansloot). Hoe dan ook , in 1951 kwam dit alles opnieuw in de belangstelling en werd zelfs een bekende toeristische attractie.

Seks met astrale wezens.

In de tweede helft van de negentiende eeuw voelden veel occultisten zich als dartele visjes in het wel zeer troebele water van diverse geheime genootschappen. Beschouwen we kort even twee werken, niet meer in de handel, over die fascinerende, zelfs beangstigende periode. Vooreerst “het verborgen Lourdes” van Ludo Noens.  Zeer interessant, maar spijtig dat de schrijver met de vaart van een TGV doorheen zijn onderwerp raast. Vooral wat hij schrijft over abbé Boullan is voor ons van belang. Die uitgetreden priester had een ontmoeting (1848) met de Belgische Adèle Chevalier  die miraculeus het gezichtsvermogen terugkreeg tijdens de Mariaverschijningen te La Salette.  Ze werpt zich voor hem in het stof en ziet hem als de stichter van een nieuwe orde. Boullan begint zich uit te geven als de reïncarnatie van Johannes de Doper en sticht inderdaad een nieuwe spirituele orde: “Ordre de la Réparation” dat al spoedig de zwartmagische kant opgaat , want men roept er astrale wezens op waarmee seksueel contact werd gelegd. Het tweede werk is de thriller “de paus van Satan” van Patrick Bernauw die ik als de grootste Nederlandstalige schrijver van esoterische thrillers beschouw. Ook hij behandelt die periode, maar dan zeer uitgebreid, door de talloze en zeer grondig gedocumenteerde noten kan men het werk ook als een essay lezen. Het hoofdmotief: in die periode zocht men via allerlei geheime occulte genootschappen seksueel contact met astrale wezens met als bedoeling de antichrist( de correcte term is in feite antechrist, hij die komt voor de ware)  te verwekken.

Hoofdpersonage is de kapelaan van de basiliek van het Heilig Bloed te Brugge, maar er zijn ook links naar Engeland. Zeer opmerkelijk is zijn suggestie dat de beruchte Jack the Ripper in feite een materialisatie was van een incubus , een mannelijke demon die tijdens vrouwelijke dromen seks heeft met de slapende vrouwen. Als materialisatie had Jack een penis als een vlijmscherp mes, vandaar de gruwelijke genitale verminkingen bij zijn slachtoffers. Ik heb een zeer lang telefonisch gesprek gehad met Patrick over die periode (vroeger kwamen we ook wel eens voor een lange tijd samen). Mijn huidige mening over het gezwets over de antichrist: één van de vele leugens van demonen, waarin veel occultisten door valse beloften verzeilden om als prominent lid deel te kunnen hebben aan zijn verondersteld wereldrijk dat op komst was. Volgens mij past de Katie King affaire toch ook ergens in die occulte zienswijze. Ik heb noch de ambitie, noch de capaciteit een esoterische thriller te schrijven, had ik die wel dan zou ik die laten beginnen aan het einde van de 18 de eeuw in de hellfire caves waarover ik reeds berichtte. Ik zou er in het diepste geheim Dionysus laten oproepen en verschijnen , waarbij ook Katie King voor het eerst haar opwachting zou maken. Dit als voorbereiding voor in de ogen van misleide occultisten grootse gebeurtenissen die zich in de tweede helft van de negentiende eeuw zouden afspelen: een symbiose tussen spiritisme en demonologie. Een verraderlijk web waarin de niets vermoedende geleerde William Crookes zou terechtkomen om uiteindelijk in Katie King zelf terecht te komen. Wie voelt zich als schrijver geroepen ?

 

Tekst: Corry Geijsen                                                                                 Illustraties: Patrick Coucke